Triết lý thiên can địa chi

...trong chiều hướng tìm về cội nguồn đó và nhân dịp Tết Tân Mão 2011, có nhiều học giả trong và ngoài nước đang bàn về nguồn gốc chữ Mão/Mẹo là con Mèo (theo VN) hay con Thỏ (theo Tàu và các nước Á Châu khác) trong 12 con giáp. Vả lại hầu hết người Việt mình không chịu tìm hiểu nguồn gốc văn hóa của mình nên dễ tin theo dư luận sai lầm từ xưa đến nay cho rằng văn hóa của Việt tộc là của Hoa tộc vì do ảnh hưởng của gần 1000 năm Bắc thuộc, nên tôi mạo muội góp phần về nguồn gốc của con Mèo dưới cái nhìn triết lý nhân sinh của tộc Việt. Vì nguồn gốc và ý nghĩa con Mèo không thể tách rời ra khỏi vấn đề “thập thiên Can” với “thập nhị địa Chi” chính là một triết lý nhân sinh độc nhất vô nhị. Nhưng vì lâu đời con cháu đã quên mất hay không còn hiểu biết ý nghĩa triết lý này, nên cho mãi tới nay người ta vẫn coi vấn đề “Can Chi” này như là một khoa bói toán hay còn gọi là khoa tử vi với 64 quẻ trong Kinh Dịch.

Vì vậy trước hết, thiết tưởng nên cần nhắc lại quan niệm nền tảng của triết lý nhân sinh của Việt tộc, lấy con người làm đối tượng và vừa làm cứu cánh. Do đó còn gọi là Minh Triết, là Đạo Trời hay Đạo Nhân tức là Đạo làm Người. Cho nên sách Lễ vận (VII, I) định nghĩa con người là : “Nhân giả kỳ thiên địa chi đức, âm dương chi giao, quỷ thần chi hội, ngũ hành chi tú khí”: có nghĩa con người là cái đức (cái hoạt lực) của thiên địa, là giao điểm của âm dương, nơi quỷ thần tụ hội, là cái khí tinh tế của Ngũ hành. Hay như câu : “Nhân giả kỳ thiên địa chi tâm dã” tức con người chính là cái tâm của thiên địa, hoặc còn nói “thiên địa giao hỗ vi nhân” nghĩa là sự tương giao hỗ trợ với phúc lộc dầy dặn của Trời Đất làm thành con người. Hay nói cách khác như Trang Tử : “Nhân chi sinh dã khí chi dụ dã, tụ đắc vi sinh, tán đắc vi tử… Cố viết: thông thiên hạ nhất khí nhĩ.”, có nghĩa người ta sinh ra là do Khí tụ. Khí tụ thì sống khí tán thì chết. Cho nên nói rằng : “khắp cả gầm trời đều là Khí mà thôi”.